บำนาญชราภาพคิดอย่างไร
ผู้ประกันตน ม.33 และ ม.39 ที่ส่งเงินสมทบครบ 180 เดือนขึ้นไป จะได้บำนาญชราภาพเป็นเงินรายเดือนตลอดชีวิต เมื่อมีคุณสมบัติครบทุกข้อต่อไปนี้
- ส่งเงินสมทบรวมกันอย่างน้อย 180 เดือน (15 ปี) ไม่ต้องติดต่อกัน นับเดือน ม.33 และ ม.39 รวมกัน
- อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์
- สิ้นสภาพการเป็นผู้ประกันตน เช่น ออกจากงานแล้วไม่ได้ส่ง ม.39 ต่อ หรือเลิกส่ง ม.39
สูตรที่ใช้อยู่ในปัจจุบันตามกฎกระทรวงกรณีชราภาพ มีดังนี้
- หาค่าจ้างเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย นำค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบของ 60 เดือนสุดท้ายก่อนสิ้นสภาพผู้ประกันตนมารวมกัน แล้วหารด้วย 60 แต่ละเดือนคิดไม่เกินเพดานค่าจ้างของเดือนนั้น และเดือนที่ส่งแบบ ม.39 คิดเป็นค่าจ้าง 4,800 บาท
- หาอัตราบำนาญ ส่งครบ 180 เดือนได้ 20% และเพิ่มอีก 1.5% ทุก 12 เดือนที่ส่งเกิน 180 เดือน เศษที่ไม่ครบ 12 เดือนไม่นับ เช่น ส่ง 193 เดือน ได้อัตรา 21.5%
- บำนาญต่อเดือน = ค่าจ้างเฉลี่ย × อัตราบำนาญ เช่น ค่าจ้างเฉลี่ย 15,000 บาท ส่ง 193 เดือน ได้บำนาญเดือนละ 3,225.00 บาท
บำนาญเริ่มจ่ายตั้งแต่เดือนถัดจากเดือนที่อายุครบ 55 ปี ถ้าตอนนั้นยังเป็นผู้ประกันตนอยู่ จะเริ่มจ่ายเดือนถัดจากเดือนที่สิ้นสภาพ จากนั้นจ่ายทุกเดือนตลอดชีวิต จำนวนเงินคงที่ ตามหลักเกณฑ์ปัจจุบันไม่มีการปรับตามค่าครองชีพ
ค่าจ้างเฉลี่ยสูงสุดขึ้นกับเดือนที่หยุดส่ง
เพดานค่าจ้างที่ใช้คำนวณเงินสมทบ ม.33 ปรับขึ้นเป็นช่วงตามกฎกระทรวง
- ถึง 31 ธันวาคม 2568: เพดาน 15,000 บาท
- ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 ถึง 31 ธันวาคม 2571: เพดาน 17,500 บาท
- ตั้งแต่ 1 มกราคม 2572 ถึง 31 ธันวาคม 2574: เพดาน 20,000 บาท
- ตั้งแต่ 1 มกราคม 2575: เพดาน 23,000 บาท
ค่าจ้างเฉลี่ยคิดแต่ละเดือนตามเพดานของเดือนนั้น คนที่เงินเดือนเกินเพดานจึงไม่ได้ค่าเฉลี่ยเท่ากับเพดานปัจจุบันทันที แต่ขึ้นกับว่าหยุดส่งเงินสมทบเดือนไหน ตามเพดานที่ประกาศไว้แล้ว ค่าเฉลี่ยสูงสุดที่เป็นไปได้เป็นดังนี้
| เดือนสุดท้ายที่ส่ง | ค่าจ้างเฉลี่ยสูงสุด |
|---|---|
| กันยายน 2569 บำนาญเมื่อส่ง 180 เดือน ไม่เกิน 3,075.00 บาท | 15,375 บาท |
| ธันวาคม 2571 บำนาญเมื่อส่ง 180 เดือน ไม่เกิน 3,300.00 บาท | 16,500 บาท |
| ธันวาคม 2574 บำนาญเมื่อส่ง 180 เดือน ไม่เกิน 3,800.00 บาท | 19,000 บาท |
| ธันวาคม 2579 บำนาญเมื่อส่ง 180 เดือน ไม่เกิน 4,600.00 บาท | 23,000 บาท |
ถ้าเพดานค่าจ้างเปลี่ยนจากที่ประกาศไว้ ค่าเฉลี่ยสูงสุดก็จะเปลี่ยนตาม เครื่องคำนวณด้านบนคิดให้ตามเดือนสุดท้ายที่เลือกโดยอัตโนมัติ สรุปการปรับเพดานค่าจ้างและสิ่งที่เปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ดูได้ที่ ประกันสังคมปี 2569 เปลี่ยนอะไรบ้าง
ออกจากงานแล้วส่ง ม.39 ต่อ บำนาญเปลี่ยนไหม
เดือนที่ส่ง ม.39 นับรวมเป็นเดือนที่ส่งเงินสมทบ ช่วยให้ครบ 180 เดือนและเพิ่มอัตราบำนาญได้ แต่ในค่าจ้างเฉลี่ย เดือน ม.39 คิดเป็น 4,800 บาท ตามแนวปฏิบัติของสำนักงานประกันสังคม ถ้าเดือนสุดท้ายเป็น ม.39 หลายเดือน ค่าเฉลี่ยจึงลดลง เช่น เงินเดือน 20,000 บาท ส่งรวม 300 เดือน โดย 36 เดือนสุดท้ายเป็น ม.39 ได้บำนาญ 3,108.00 บาท ต่อเดือน ถ้าทุกเดือนเป็น ม.33 จะได้ 5,381.25 บาท
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3307/2567 วินิจฉัยวิธีคิดต่างออกไปในคดีหนึ่ง สำนักงานประกันสังคมชี้แจงว่าเป็นการวินิจฉัยเฉพาะคดี เครื่องคำนวณนี้จึงใช้แนวปฏิบัติของสำนักงาน ถ้าคุณครบเงื่อนไขบำนาญตั้งแต่ตอนเป็น ม.33 แล้วค่อยส่ง ม.39 ควรสอบถามสำนักงานประกันสังคม ดูเงินสมทบและสิทธิของ ม.39 ได้ที่ หน้าประกันสังคม ม.39 เทียบเงื่อนไขและสิทธิของ ม.33 ม.39 และ ม.40 ได้ที่ ม.33 ม.39 ม.40 ต่างกันยังไง
ถ้าผู้รับบำนาญเสียชีวิตภายใน 60 เดือน
ทายาทได้รับเงินก้อนครั้งเดียว (บำเหน็จชราภาพ) ตามหลักเกณฑ์นี้
- มีสิทธิรับบำนาญตั้งแต่ 29 เมษายน 2565 เป็นต้นไป: บำนาญเดือนสุดท้ายคูณจำนวนเดือนที่เหลือจนครบ 60 เดือน เช่น บำนาญเดือนละ 4,228.13 บาท รับไปแล้ว 12 เดือน ทายาทได้ 48 × 4,228.13 บาท = 202,950.00 บาท
- มีสิทธิก่อน 29 เมษายน 2565 แต่เสียชีวิตหลังจากนั้น: คิดแบบเดียวกัน แต่ได้อย่างน้อย 10 เท่าของบำนาญ
- เสียชีวิตก่อน 29 เมษายน 2565: ได้ 10 เท่าของบำนาญตามหลักเกณฑ์เดิม
ถ้ารับบำนาญครบ 60 เดือนแล้ว ทายาทไม่ได้รับเงินก้อนนี้ และบำนาญหยุดจ่ายตั้งแต่เดือนถัดจากเดือนที่เสียชีวิต
สูตรบำนาญแบบใหม่ (CARE) ยังไม่มีผลบังคับใช้
คณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการของร่างกฎกระทรวงที่เปลี่ยนวิธีคิดบำนาญเป็นสูตร CARE แล้ว แต่ ณ วันที่เราตรวจสอบข้อมูลล่าสุด (29 กันยายน 2569) ร่างนี้ยังไม่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา จึงยังไม่มีผลบังคับใช้ และรายละเอียดยังอาจเปลี่ยนแปลงได้ ตามร่างที่เผยแพร่ สูตรใหม่จะ
- คิดจากค่าจ้างเฉลี่ยตลอดช่วงที่ส่งเงินสมทบ โดยปรับค่าจ้างในอดีตเป็นมูลค่าปัจจุบัน แทนค่าเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย
- เพิ่มอัตราตามจำนวนเดือนจริงที่ส่งเกิน 180 เดือน แทนการเพิ่มทุก 12 เดือน
- ผู้ที่รับบำนาญอยู่แล้ว จะได้ตามสูตรใหม่ถ้าสูงกว่าเดิม (ไม่จ่ายย้อนหลัง) ถ้าสูตรใหม่ได้น้อยกว่า ได้เท่าเดิม
- ผู้ที่เริ่มมีสิทธิรับบำนาญในช่วงปีแรก ๆ หลังสูตรใหม่ใช้บังคับ ถ้าสูตรใหม่ได้น้อยกว่าสูตรเดิม จะได้เงินชดเชยส่วนต่างตลอดชีวิต โดยสัดส่วนที่ชดเชยลดลงตามปีที่เริ่มมีสิทธิ
- ผู้ที่ส่งเงินสมทบไม่ถึง 12 เดือนจะได้บำเหน็จที่รวมส่วนของนายจ้างและผลตอบแทนด้วย
เราจะปรับเครื่องคำนวณเมื่อสูตรใหม่ประกาศใช้ ระหว่างนี้ผลคำนวณในหน้านี้ใช้สูตรปัจจุบัน
ส่งเงินสมทบไม่ครบ 180 เดือน
ถ้าสิ้นสภาพผู้ประกันตนโดยส่งเงินสมทบไม่ครบ 180 เดือน จะไม่ได้บำนาญ แต่ได้บำเหน็จชราภาพเป็นเงินก้อนครั้งเดียว เมื่ออายุครบ 55 ปี ทุพพลภาพ หรือเสียชีวิต (ทายาทรับแทน) ประมาณยอดได้ที่ เครื่องคำนวณบำเหน็จชราภาพ